VEN - Gen: Tài sản vô giá

Gen: Tài sản vô giá

Cập nhật lúc:10:15 04/12/2013

Nhiều giống cây trồng mới được tạo ra từ nguồn gen quý báu.  (VEN) - Việt Nam được xếp hạng thứ 16 trên thế giới về đa dạng tài nguyên sinh vật và là một trong 10 trọng điểm đa dạng sinh học phong phú nhất thế giới. Điều đó, đồng nghĩa với việc Việt Nam có một nguồn gen rất phong phú và đặc hữu. Tuy nhiên, trước những tác động của biến đổi khí hậu, sự gia tăng dân số, quá trình vỡ hoang… chúng ta cần đẩy mạnh việc bảo tồn và dùng nguồn gen.   Tài sản vô giá  Tại Hội nghị đánh giá kết quả hoạt động khoa học và công nghệ về quỹ gen (tuổi 2001-2013 và định hướng 2020) ngày 3/12, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh nguồn gen là tài sản vô giá của quốc gia, là một trong những lợi thế quan yếu tạo sức cạnh tranh của nền kinh tế dựa vào sinh vật học trong ngày mai. Trong vòng 10 năm qua, các cơ quan thuộc hệ thống bảo tồn tài nguyên thực vật nông nghiệp đã thu thập được gần 9.000 nguồn gen cây trồng nông nghiệp; nguồn gen cây lâm nghiệp là 60 loài; nguồn gen cây dược chất 500 loài; 55 giống vật nuôi; 75 giống thủy sản và gần 2.800 chủng vi sinh vật. Nguồn gen phong phú này đã đóng góp rất lớn cho việc chọn tạo ra các giống mới, và giúp phục tráng nhiều giống bản địa đặc sản cho năng suất và chất lượng cao hơn. Theo ít của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trong vòng 5 năm gần đây đã có 102 giống lúa được công nhận, 27 giống ngô, 25 giống đậu đỗ, 43 giống cây công nghiệp dài ngày, 4 giống lợn mới, 12 dòng gà…. Hồ hết các giống mới này được chọn tạo ra từ các nguyên liệu di truyền đang bảo tàng lưu giữ. Như giống lúa đặc sản Khẩu Mang đang được trồng phổ thông ở Đồng Văn, Hà Giang, năng suất bình quân đạt 55 tạ/ha. Với năng suất này nếu bán gạo thành phẩm bà con thu khoảng 50 triệu đồng/ha. Nếu chăm chút tốt, có thể đạt trên 75 tạ/ha. Với khoảng 200 ha lúa đặc sản Khẩu Mang, bà con nông dân huyện Đồng Văn đã có được giá trị thu nhập khoảng 10 tỷ đồng.  Kế hoạch bảo tàng  Việt Nam là một trong những nhà nước sớm ban hành khung chính sách và pháp lý về bảo tàng và sử dụng nguồn gen trong khu vực Đông Nam Á. Từ năm 1987, Việt Nam đã có Chương trình bảo tồn nguồn gen nhà nước do Ủy ban khoa học kỹ thuật Nhà nước (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) ban hành. Đến nay, Nhà nước đã ban hành khung pháp lý tương đối đầy đủ liên tưởng đến bảo tàng và khai hoang dùng nguồn gen thực vật, động vật và vi sinh vật. Việc đầu tư kinh phí cho hoạt động KHCN quỹ gen cũng tăng đáng kể trong những năm gần đây. Nếu trước năm 2000, kinh phí cho hoạt động này khoảng 2-5 tỷ đồng/năm, thì tuổi 2001-2009, kinh phí cho hoạt động này trên 15 tỷ đồng, từ năm 2010-2011, khoảng 20 tỷ đồng, 2012 là 34,5 tỷ đồng và đến 2013 là 35,2 tỷ đồng. Đến nay, Việt Nam đã có khoảng 30 vườn nhà nước, 60 khu bảo tồn thiên nhiên, 38 khu bảo vệ cảnh quan, 3 khu bảo tàng biển… đã che khoảng 90% số loài có trong sách đỏ Việt Nam. Tuy nhiên, sự đa dạng tài nguyên sinh vật đang bị đe dọa nghiêm trọng do việc khai khẩn đại, sự gia tăng dân số kèm theo quá trình thành thị hóa, đặc biệt là sự biến đổi khí hậu, nước biển dâng… Do đó, các chuyên gia cho rằng, đã đến lúc phải xây dựng một chương trình mới về bảo tàng và sử dụng vững bền nguồn gen trình Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn nhằm đẩy mạnh hoạt động KHCN về quỹ gen cũng như góp phần bảo tàng, khẩn hoang và sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên sinh học quốc gia theo hướng bền vững. Giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Công Khẩn, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Đào tạo (Bộ Y tế) nhấn mạnh đến việc quốc gia cần có chính sách giao quyền dùng đất lâu dài cho các tổ chức bảo tàng, lồng ghép bảo tàng với chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn, dân cày…/.  Quỳnh Nga